Uniwersytet Warszawski

PODYPLOMOWE STUDIUM EWALUACJI PROJEKTÓW
FINANSOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych
Uniwersytet Warszawski
Nowy Świat 69, 00-927 Warszawa





ŁĄCZYMY PODSTAWY TEORETYCZNE
Z PRAKTYKĄ EWALUACJI

1 września 2012

NAUKA I SZKOLNICTWO WYŻSZE Nr 1/25/2005

17:19

Finansowanie B+R a wzrost gospodarczy ? problemy i kontrowersje

Czy warto zwiększać nakłady na finansowanie badań w Polsce? Argumenty ?za? i ?przeciw? na przykładzie innych krajów. Dyskusja panelowa przeprowadzona w Centrum badań Polityki Naukowej i Szkolnictwa Wyższego Uniwersytetu Warszawskiego z udziałem profesorów Leszka Kaczmarka, Stanisława Kubielasa, Adama Lipowskiego i Leszka Zienkowskiego

Jan Kozłowski, B+R i innowacje jako ?ródło wzrostu gospodarczego w krajach słabiej rozwiniętych. Na marginesie uwag Leszka Balcerowicza, 7

Stanisław Gomułka, Innowacje i trwałość wzrostu polskiej gospodarki, 29

Krzysztof Leja, Analiza redystrybucji środków finansowych przeznaczonych na działalność B+R (na przykładzie wybranej uczelni), 62

Adam Gałkowski, Budżet Cywilny Badań i Rozwoju Technologicznego Francji (BCRD) na rok 2005, 76

Danuta Chmielewska-Banaszak, Naukowiec jako polityk. O argumentacji perswazyjnej i nie tylko, 84

Dorota Jołkiewicz, Program Socrates/Erasmus na Uniwersytecie Łódzkim w latach 1998-2000

 

Jan Kozłowski

B+R i innowacje jako ?ródło wzrostu gospodarczego w krajach słabiej rozwiniętych. Na marginesie uwag Leszka Balcerowicza

Felieton Leszka Balcerowicza pt. Renta zacofania. To nie nauce, lecz transferowi gotowych technologii zawdzięczamy wzrost gospodarczy (?Wprost?, 5 grudnia 2004) odbił się szerokim echem w polskim środowisku naukowym, wzbudzając powszechne oburzenie.

Trzy podstawowe idee felietonu brzmiały następująco: 1. Zakres budżetowego i pozabudżetowego finansowania B+R zależy od osiągniętego poziomu gospodarczego. 2. Wybór priorytetów finansowania z budżetu państwa powinien być oparty na rozważeniu wszystkich alternatywnych celów. 3. ?ródłem przewag państw słabiej rozwiniętych, goniących światową czołówkę, są nie tyle własne B+R, ile B+R zagraniczne, pozyskiwane dzięki inwestycjom zagranicznym, zakupowi licencji itd. Polemizując z poglądami Autora, trzeba brać pod uwagę, że ? choć może w sposób publicystyczny, skrótowy, uproszczony i pozbawiony odcieni ? Balcerowicz przedstawił jednak opinie, które w znacznej mierze da się potwierdzić empirycznie, a ponadto takie, które są zgodne z opiniami wielu ekonomistów. Poglądy Autora można nawet rozszerzać, wzmacniać i uzasadniać empirycznie. W artykule zawarte jest omówienie ?zaplecza naukowego? opinii Balcerowicza oraz sformułowana teza, że obecnie w stosunku do trzeciej idei Balcerowicza rysują się od pewnego czasu pewne mocne kontrargumenty ? oparte zarówno na ustaleniach ekonometrycznych (badania Berta Verspagena), jak i na doświadczeniach państw słabiej rozwiniętych (inwestycje w rozwój biotechnologii, np. w Indiach, czy rozwój outsourcingu, także w dziedzinie usług B+R).

Stanisław Gomułka

Innowacje i trwałość wzrostu polskiej gospodarki

Autor zajmuje się zagadnieniem wzajemnych zależności występujących między innowacyjnością a wzrostem polskiej gospodarki, nawiązując jednocześnie do poglądów innych specjalistów na ten temat i polemizując z nimi, jak w przypadku prof. Bogusława Fiedora. Wiele uwagi poświęca możliwościom poprawy innowacyjności w warunkach polskich na tle procesów zachodzących w tej dziedzinie w gospodarkach krajów wysoko rozwiniętych oraz tych, które przed latu ? jak Polska obecnie ? borykały się z podobnymi problemami.

Krzysztof Leja

Analiza redystrybucji środków finansowych przeznaczonych na działalność B+R (na przykładzie wybranej uczelni)

Autor zwraca uwagę na wyjątkowo niskie finansowanie działalności B+R w Polsce na tle innych krajów nowo przyjętych do Unii Europejskiej. Przeprowadza analizę redystrybucji tych skromnych środków w skali Polski oraz na przykładzie konkretnej uczelni. Dostrzega dwa charakterystyczne zjawiska, określone jako asymetrie.

Pierwsze ? dotyczące podziału tych środków między szkoły wyższe, jednostki badawczo-rozwojowe, jednostki rozwojowe i placówki naukowe PAN. Drugi ? dotyczące struktury kosztów działalności badawczo-rozwojowej, zaprezentowane na przykładzie wybranej uczelni.

Wskazuje ewolucję struktury przychodów przeznaczonych na działalność B+R w wybranej uczelni w kierunku wyra?nie rosnącego udziału środków międzynarodowych. Omawia również wykorzystanie środków na działalność B+R przez poszczególne jednostki organizacyjne oraz przedstawia algorytm podziału środków przeznaczonych na badania własne w wybranej uczelni. W konkluzji formułuje tezę, że ?podwójna asymetria? nie sprzyja efektywnemu wykorzystaniu środków przeznaczonych na działalność badawczo-rozwojową w Polsce, a szkoły wyższe powinny coraz intensywniej zabiegać o środki międzynarodowe przeznaczone na tę działalność.

 

Adam Gałkowski

Budżet Cywilny Badań i Rozwoju Technologicznego Francji (BCRD) na rok 2005

Problem finansowania badań naukowych przez państwo jest jednym z tych, które budzą dzisiaj najwięcej emocji, sprzecznych diagnoz i ocen oraz prowokują do niekończących się debat. Przedmiotem najpoważniejszych z nich są bowiem nie tylko odpowiedzi na pytanie o poziom finansowania tych badań z państwowych budżetów, ale także na pytanie o to, jak finansować, ażeby środki te przynosiły trwałe korzyści całemu krajowi i zapewniały mu godne miejsce wśród innych państw. Niniejsza prezentacja francuskiego Budżetu Cywilnego badań i Rozwoju Technologicznego może posłużyć przede wszystkim jako materiał porównawczy, przydatny w poszukiwaniach rozwiązań w tej dziedzinie w naszym kraju. W opisanym poniżej dokumencie zwracają uwagę ogromne kwoty (w porównaniu z warunkami polskimi), jakie elity francuskie postanowiły przeznaczyć ze wspólnej narodowej kasy na badania naukowe. Warto jednak przyjrzeć się także strukturze tych wydatków, formie wydawania pieniędzy oraz temu, jakie dziedziny badawcze Francja uznała za swoje priorytety. Nie jest natomiast poniższy tekst w żadnym razie ani analizą BCRD, ani sugestią, że dotyczy jakiegoś modelu finansowania badań, który szczególnie zasługuje na skopiowanie w naszym kraju, ani wreszcie krytyką tego modelu, a w związku z tym nie został opatrzony wnioskami i ocenami. To zadanie autor pozostawia natomiast Czytelnikom.

Danuta Chmielewska-Banaszak

Naukowiec jako polityk. O argumentacji perswazyjnej i nie tylko

Przeprowadzona przez autorkę analiza wypowiedzi naukowców-polityków dla prasy wykazała, że osoby te, wypowiadając się o sprawach dotyczących bieżącej polityki, najczęściej stosują argumentację perswazyjną (która stoi w opozycji do argumentacji typu naukowego). Konstatacja tego faktu legła u podstaw rozważań nad powodami porzucania poznawczego etosu nauki (na który składają się m.in. autorefleksja, sceptycyzm i precyzja). Głównych powodów autorka upatruje w różnicach między działalnością naukową a działalnością polityczną oraz konieczności posługiwania się wiedzą zdroworozsądkową w obliczu skomplikowania obszaru działania, jakim jest scena polityczna.

Dorota Jołkiewicz

Program Socrates/Erasmus na Uniwersytecie Łódzkim w latach 1998-2000

Celem artykułu jest przedstawienie zakresu uczestnictwa, założeń formalnych i zasad funkcjonowania programu edukacyjnego Unii Europejskiej Socrates/Erasmus na Uniwersytecie Łódzkim, uczelni, która zajmuje czołowe miejsce w Polsce wśród tzw. Liderów Socratesa. Autorka przedstawia opinie studentów Uniwersytetu Łódzkiego, którzy w latach 1998-2000, w ramach tego programu, podjęli studia w zagranicznych szkołach wyższych. Opinie byłych stypendystów programu Socrates, zebrane w trakcie badania przeprowadzonego od marca do czerwca 2001 r., zostały podzielone na trzy grupy, odpowiadające trzem etapom uczestnictwa w programie ( a ) opinie o pierwszym kontakcie z programem; ( b ) opinie o pobycie na zagranicznej uczelni partnerskiej: ( c ) opinie o rezultatach wymiany stypendialnej w ramach programu. Badania wskazują, że Uniwersytet Łódzki z roku na rok nie tylko zdobywa coraz więcej miejsc stypendialnych, ale także podpisuje kontrakty stypendialne z coraz większą liczbę krajów i uczelni biorących udział w programie; zainteresowanie programem wśród łódzkich studentów systematycznie wzrasta, a ci, którzy zostali jego stypendystami pozytywnie oceniają funkcjonowanie tego programu na łódzkiej uczelni oraz swoje w nim uczestnictwo.

W konkluzji autorka przedstawia postulaty, które należy spełnić, by jeszcze bardziej zwiększyć zainteresowanie programem, ułatwić studentom korzystanie z programu i polepszyć jego funkcjonowanie nie tylko na Uniwersytecie Łódzkim, ale także we wszystkich polskich uczelniach, które uczestniczą w tym programie edukacyjnym.

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski Nowy Świat 69 00-927 Warszawa studiumewaluacji@uw.edu.pl +48 22 55 20 171