Uniwersytet Warszawski

PODYPLOMOWE STUDIUM EWALUACJI PROJEKTÓW
FINANSOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych
Uniwersytet Warszawski
Nowy Świat 69, 00-927 Warszawa





ŁĄCZYMY PODSTAWY TEORETYCZNE
Z PRAKTYKĄ EWALUACJI

1 września 2012

NAUKA I SZKOLNICTWO WYŻSZE Nr 1/27/2006

17:21

Szkolnictwo wyższe w procesie kształtowania społeczeństwa wiedzy

Od Redakcji, 5

Nicolas Bar, Finansowanie szkolnictwa wyższego, 7

Andrea Cammelli, Zagadnienie losów absolwentów studiów I i II stopnia we Włoszech w działalności Międzyuczelnianego Konsorcjum AlmaLaurea, 43

Elżbieta Karamalla-Gaiballa, Oddziaływanie edukacji na przedsiębiorstwo ? kierunki i uwarunkowania, 57

Wojciech Jarecki, Wykształcenie wyższe a wynagrodzenie. Analiza według sekcji i grup zawodów, 69

Jacek Kochanowski, Ponowoczesne społeczeństwo wiedzy. Kilka uwag porządkujących, 83

Ireneusz Witek, Społeczeństwo wiedzy czy społeczeństwo sztuki i religii? Spór o naturę człowieka, 95

Ireneusz Białecki, Refleksje nad artykułami zamieszczonymi w zagranicznych czasopismach naukowych, 120

Kronika, 125

 

Nicholas Bar

Finansowanie szkolnictwa wyższego

Ekspansja szkolnictwa wyższego w krajach OECD i poza tym ugrupowaniem jest zarazem niezbędna, jak i pożądana. Jest ona wszakże kosztowna i napotyka rywalizujące imperatywy jeśli chodzi o wydatkowanie środków z budżetu. Sprawy finansowania szkolnictwa wyższego mają zatem wagę, która jeszcze nie została doceniona we wszystkich krajach. Kwestia ta jest też niezmiernie drażliwa politycznie. Autor formułuje główne wnioski dla szkolnictwa wyższego, jakie wynikają z teorii ekonomii i plasuje je obok wniosków wynikających z doświadczeń poszczególnych krajów. Na tle tych dwóch elementów ocenia również reformy, jakie zapowiedziano w 2004 r. w Wielkiej Brytanii. W części poświęconej konkluzjom nakreśla pokrótce, co pozostało jeszcze w tej kwestii do zrobienia.

Andrea Cammelli

Zagadnienie losów absolwentów studiów I i II stopnia we Włoszech w działalności i badaniach Międzynarodowego konsorcjum AlmaLaurea

Autor przedstawia losy absolwentów studiów I i II stopnia we Włoszech na podstawie wyników badań zainicjowanych i prowadzonych przez Międzynarodowe Konsorcjum AlmaLaurea. Konsorcjum to, utworzone w 1994 r. przy Obserwatorium Badań Statystycznych Uniwersytetu w Bolonii, postawiło sobie za cel ułatwianie młodym ludziom wchodzenie na rynek pracy. Aby zrealizować to zadanie, stworzyło płaszczyznę porozumienia między pracodawcami i absolwentami szkół wyższych oraz ogólnouczelnianą bazę informacyjną, zawierającą m.in. ponad 700 tys. Zawodowych życiorysów absolwentów wszystkich włoskich uczelni (w maju 2006 r. było ich 46), które zgłosiły akces do Konsorcjum AlmaLaurea. Projekt Konsorcjum polega m.in. na ułatwianiu wzajemnego kontaktu i udostępnianiu informacji między uczelniami, absolwentami i przedsiębiorstwami w kwestii ustalenia oczekiwań zawodowych potencjalnych pracodawców oraz dostosowaniu profili zawodowych potencjalnych pracobiorców.

?Pilotowanie? losów młodzieży rozpoczyna się już w końcowym etapie kształcenia na poziomie średnim, a kończy 5 lat po uzyskaniu dyplomu szkoły wyższej. Sukces projektu na rynku włoskim, wyrażający się w rosnącej liczbie młodzieży znajdującej zatrudnienie po studiach, zachęcił Konsorcjum do rozszerzenia swojej działalności poza granice Włoch. Wpisując się w wytyczne Komisji Europejskiej, sygnalizującej problem niedostatecznej informacji na temat sytuacji społecznej i zawodowej młodzieży, funkcjonuje dziś jako EuroAlmaLaurea.

Elżbieta Karamalla-Gaiballa

Oddziaływanie edukacji na przedsiębiorstwo ? kierunki i uwarunkowania

Funkcjonowanie jednostek gospodarczych w warunkach zmiennego otoczenia wiąże się z koniecznością ciągłego poszukiwania nowych sposobów osiągania sukcesu. Zarówno badania literaturowe, jak i empiryczne wskazują, iż w XXI wieku najcenniejszych zasobem, który decyduje o rozwoju gospodarczym i społecznym jest wiedza. W kontekście rozważań nad rolą wiedzy we współczesnym świecie autorka podejmuje kwestię zaangażowania przedsiębiorstw w kształcenie ustawiczne pracowników, wskazuje na uwarunkowania tych działań, a także wyszczególnia obszary funkcjonowania jednostek gospodarczych, w których odzwierciedlają się efekty działalności edukacyjnej przedsiębiorstw. Jak wykazują wyniki badań przedstawione w literaturze przedmiotu, w polskich przedsiębiorstwach istnieje świadomość, iż podwyższanie kwalifikacji personelu jest zarówno istotnym warunkiem osiągania przewagi konkurencyjnej, jak i ważnym czynnikiem motywacyjnym, jednak ? mimo obserwowanych pozytywnych tendencji w tym zakresie ? nie zawsze działalność szkoleniowa jest traktowana jako istotny element strategii przedsiębiorstwa.

 

Wojciech Jarecki

Wykształcenie wyższe a wynagrodzenie ? analiza według sekcji i grup zawodowych

Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku zaczął się w Polsce dynamiczny wzrost liczby studentów. Istnieje wiele motywów podejmowania studiów wyższych. Część osób podejmuje studia chcąc rozwijać swoje zainteresowania, część ? w celu zdobycia wiedzy, inni ? aby zwiększyć swe szanse na rynku pracy bąd? uniknąć służby wojskowej. Dla części zaś istotnym motywem są oczekiwania uzyskania wyższego wynagrodzenia. Ponieważ motywem najbardziej wymiernym przy analizie efektów kształcenia są wynagrodzenia, autor podjął próbę zbadania trzech problemów: (1) w jakim stopniu podnoszenie poziomu wykształcenia wpływa na wzrost wynagrodzeń; (2) jak duże występują różnice w wynagrodzenia w zależności od sekcji gospodarki i grup zawodowych; (3) jakie są różnice w wynagrodzeniach między Polską i krajami dawnej Unii Europejskiej w zależności od grupy zawodowej i sekcji gospodarki.

Artykuł zawiera też analizę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto według grup zawodów i grup wiekowych, a następnie dynamiki zmian wynagrodzenia miesięcznego brutto według sekcji oraz stosunku wynagrodzenia miesięcznego brutto w poszczególnych sekcjach do wynagrodzenia brutto ogółem w Polsce i dawnej Unii Europejskiej z wyszczególnieniem wynagrodzeń osób z wyższym wykształceniem.

Jacek Kochanowski

Ponowoczesne społeczeństwo wiedzy ? kilka uwag porządkujących

Przełom roku 1989 postawił nowe wyzwania przed polskim szkolnictwem wszystkich stopni oraz przed polityką edukacyjna i naukową państwa. Transformacja polityczna (odnowienie instytucji i procedur demokratycznych oraz zainicjowanie procesu tworzenia społeczeństwa obywatelskiego) i gospodarcza (unikatowe w historii gospodarczej świata przejście od niewydolnej gospodarki ?realnego socjalizmu? do modelu gospodarki kapitalistycznej) wymagała powiązanej z nimi transformacji polskiego systemu edukacyjnego oraz reformy polityki naukowej, tak aby powstały narzędzia i warunki do stworzenia w naszym kraju społeczeństwa opartego na wiedzy. Autor wskazuje powody, dla których budowanie zrębów społeczeństwa wiedzy uważa za immanentny element procesów transformacji oraz podstawowe problemy wiążące się z kształtowaniem przestrzeni społecznej, w której podstawowym kapitałem społecznym staje się wiedza i powiązane z nią umiejętności. W drugiej części artykułu wskazuje na różnicę między społeczeństwem nowoczesnym, w którym wiedza jest przede wszystkim funkcją władzy, a społeczeństwem ponowoczesnym, w którym wiedza staje się coraz wyra?niej także funkcja oporu przeciw władzy. W przekonaniu autora dopiero uwzględnienie owej drugiej perspektywy umożliwia adekwatne ujęcie problematyki społecznej funkcji wiedzy.

Ireneusz Witek

Społeczeństwo wiedzy czy społeczeństwo sztuki i religii? Spór o naturę człowieka

Panuje przekonanie, że fenomen ?społeczeństwa wiedzy? to nowe zjawisko, którym literatura przedmiotu zajmuje się dopiero od końca lat osiemdziesiątych XX stulecia. O ile jednak sam termin ?społeczeństwo wiedzy? wydaje się rzeczywiście nowy, o tyle fenomen, do którego się to pojęcie odnosi został ? jak autor stara się pokazać, postępując za przemyśleniami Fryderyka Nietzschego ? ukształtowany dwa i pół tysiąca lat temu przez filozofa greckiego Sokratesa i jego ucznia Platona. Dyskusja nad fenomenem ?społeczeństwa wiedzy? bez świadomości jego genezy, a także charakteru nadrzędnych celów stawianych przed nim, przekreślałaby możliwości właściwego zrozumienia tego zjawiska, wpływającego w znaczący sposób na charakter współczesności. Społeczeństwo oparte na wiedzy to w gruncie rzeczy społeczeństwo oparte na ideałach ascetycznych, przejętych kilka stuleci po Sokratesie i Platonie przez chrześcijaństwo. Dominacja tych ideałów oznacza z perspektywy filozofii Nietzschego chorobę człowieka i kultury Zachodu, która to choroba może jednak zostać przezwyciężona dzięki oparciu się na ideałach arystokratycznych oraz wiedzy będącej jej podstawą. Wywody poświęcone tej problematyce autor rozpoczyna od charakterystyki społeczeństwa wiedzy, funkcjonującego w kontekście procesu globalizacji i wizji ?nowej kosmologii?, będącej jego teoretycznym uzasadnieniem. Następnie wskazuje, w jaki sposób zjawiska te opierają się na ideałach ascetycznych sformułowanych przez Sokratesa, przedstawia też, w kontekście sporu o naturę człowieka, jeden z możliwych kierunków ewolucji społeczeństwa opartego na wiedzy ku społeczeństwu opartemu na sztuce i religii.

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski Nowy Świat 69 00-927 Warszawa studiumewaluacji@uw.edu.pl +48 22 55 20 171