Uniwersytet Warszawski

PODYPLOMOWE STUDIUM EWALUACJI PROJEKTÓW
FINANSOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych
Uniwersytet Warszawski
Nowy Świat 69, 00-927 Warszawa





ŁĄCZYMY PODSTAWY TEORETYCZNE
Z PRAKTYKĄ EWALUACJI

1 września 2012

NAUKA i SZKOLNICTWO WYŻSZE Nr 2/28/2006

17:22

Dyskusyjne problemy społeczeństwa wiedzy

Od Redakcji, 5

Krzysztof Leja, Uniwersytet: tradycyjny ? przedsiębiorczy ? oparty na wiedzy, 7

Radosław Rybkowski, Rola ogólnego wykształcenia wyższego w społeczeństwie wiedzy ? przykład Stanów Zjednoczonych, 27

Kamila Biały, Szkolnictwo wyższe w Polsce w warunkach rynkowych a proces budowy społeczeństwa opartego na wiedzy ? kilka uwag krytycznych, 34

Anna Orczykowska, Szkolnictwo wyższe a wymagania rynku pracy, 49

Agnieszka Dziedziczak-Foltyn, Nauczyciele akademiccy jako prekursorzy i moderatorzy społeczeństwa wiedzy, 65

Andrzej Szuwarzyński, Metod DEA pomiaru efektywności działalności dydaktycznej szkół wyższych, 78

Karol Sauerland, Idea uniwersytetu ? aktualność tradycji Humboldta?, 89

Ireneusz Białecki, Pojecie kompetencji a polityka wobec edukacji i rynku pracy, 97

Kronika, 108

 

Krzysztof Leja

Uniwersytet: tradycyjny ? przedsiębiorczy ? oparty na wiedzy

Celem artykułu jest przedstawienie transformacji uniwersytetów od modelu klasycznego przez uniwersytet przedsiębiorczy, do uniwersytetu ? organizacji podporządkowanej wiedzy. Pierwsza część zawiera rys historyczny, który jest, zdaniem Autora, bardzo istotny, gdyż pozwala uzmysłowić sobie złożoność czynników mających wpływ na kierunki ewolucji współczesnych uczelni. W drugiej części, odnoszącej się do przyszłości uniwersytetu, Autor przedstawia model uniwersytetu przedsiębiorczego Burtona Clarka, wskazując na zagrożenia we wdrożeniu tej ciekawej idei. W części trzeciej podejmuje próbę opisu cech współczesnego uniwersytetu jako organizacji podporządkowanej wiedzy. Autor stara się wykazać, że uniwersytet przyszłości będzie podlegał istotnym zmianom w zakresie organizacji, kultury organizacyjnej oraz technologii, których wprowadzenie będzie wymagało podejmowania trudnych decyzji i, jak się wydaje, czasu.

Radosław Rybkowski

Rola ogólnego wykształcenia wyższego w społeczeństwie wiedzy ? przykład Stanów Zjednoczonych

Autor omawia problematyk powiązania między wykształceniem ogólnym otrzymywanym w szkołach wyższych a wymaganiami gospodarki na przykładzie amerykańskiego systemu szkolnictwa. Wskazuje na stopniowe przekształcanie modelu amerykańskiej edukacji wyższej zmierzające do oferowania studentom wiedzy i umiejętności pożądanych na rynku pracy. Ilustracji stanu współczesnego służy omówienie sytuacji na czterech amerykańskich uniwersytetach i dwóch mniejszych uczelniach.

Kamila Biały

Szkolnictwo wyższe w Polsce w warunkach rynkowych a proces budowy społeczeństwa opartego na wiedzy ? kilka uwag krytycznych

Autorka zajmuje się przemianami w funkcjonowaniu szkolnictwa wyższego w Polsce związanymi z dostosowywaniem się instytucji edukacyjnych do wyzwań rynkowych. Jej tezą kluczową jest to, że ów proces dostosowania wiąże się z ignorowaniem napięcia, jakie powstaje między wartościami etycznymi i intelektualnymi ? charakterystycznymi dla tradycyjnego modelu uniwersytetu ? a wartościami ekonomicznymi i technologicznymi, cechującymi model uniwersytetu przedsiębiorczego. Bagatelizowanie tego dylematu może, zdaniem autorki, zakłócać proces budowania w Polsce społeczeństwa opartego na wiedzy.Anna Orczykowska

Szkolnictwo wyższe a wymagania rynku pracy

Autorka analizuje sytuację polskiego szkolnictwa wyższego w kontekście wymagań stawianych instytucjom edukacyjnym przez rynek pracy. Podkreśla, że sytuacja panująca na polskim rynku pracy stawia przed tym szkolnictwem nowe wyzwania dotyczące jakości oferowanego wykształcenia oraz wskazuje na konieczność kształtowania u absolwentów umiejętności uczenia się przez całe życie.

Agnieszka Dziedziczak- Foltyn

Nauczyciele akademiccy jako prekursorzy i moderatorzy społeczeństwa wiedzy

W dobie społeczeństwa wiedzy zadaniem szkół wyższych jest nie tylko wyposażenie absolwenta w wiedzę i umiejętności, ale także przygotowanie go do radzenia sobie z dynamiką i złożonością współczesnego świata, czyli wzbogacenia osobowości studenta o tzw. wartość dodaną. Nauczyciele akademiccy ? jako ludzie obcujący z wiedzą na co dzień, przekazujący ją i przyczyniający się do jej tworzenia ? powinni pierwsi zareagować na zmiany w otaczającym świecie (stać się ich prekursorami), by następnie stwarzać warunki do rozwoju owej wartości dodanej (pełnić rolę moderatorów). Przedstawione w artykule standardy kompetencji zawodowych nauczycieli akademickich, nowy wymiar roli społecznej nauczyciela oraz kwestia relacji między nauczycielami a studentami, składają się na profil nauczyciela akademickiego pożądany z punktu widzenia budowania społeczeństwa wiedzy.

Andrzej Szuwarzyński

Metoda DEA pomiaru efektywności działalności dydaktycznej szkół wyższych

Autor podejmuje problematykę zarządzania jakością w instytucjach edukacyjnych, wskazując na konieczność poszukiwania skutecznych rozwiązań w tym zakresie. Jedną z możliwych metod ewaluacyjnych jest Data Envelopment Analysis (DEA). Metoda ta, zdaniem Autora, może być skutecznie stosowana do pomiaru jakości procesu tworzenia i transmisji wiedzy w szkołach wyższych.

 

Karol Sauerland

Idea uniwersytetu ? aktualność tradycji Humboldta?

Autor podejmuje problematykę aktualności modelu kształcenia uniwersyteckiego zaproponowanego przez Wilhelma von Humboldta. Omawiając koncepcję tego pruskiego ministra oświaty, stawia pytanie o to, czy jest dziś miejsce dla modelu kształcenia uniwersyteckiego opartego na idei partnerskiej wspólnoty studentów i profesorów, która w wolny, nieskrępowany i zarazem bezinteresowny sposób poszukuje odpowiedzi na wszelkie dręczące współczesnych badaczy pytania, modelu, w którym problem stosowalności wiedzy schodzi na dalszy plan, a dominuje model interdyscyplinarności poszukiwań intelektualnych i tworzonej wiedzy.

Ireneusz Białecki

Pojęcie kompetencji a polityka wobec edukacji i rynku pracy

Autor przedstawia koncepcje i definicje kompetencji oraz podaje znaczenia, jakie przypisuje się tym pojęciom w międzynarodowych badaniach umiejętności prowadzonych pod auspicjami OECD oraz w polityce Komisji Europejskiej. Za koncepcjami przyjętymi w polityce Unii Europejskiej i w badaniach OECD stoi pewna aksjologia. Ogólnie rzecz biorąc, instytucje te definiują kompetencje jako zestaw wiedzy i rozmaitych umiejętności potrzebnych jednostce do udanego życia, społeczeństwu zaś do pomyślnego funkcjonowania. Kształtowanie kompetencji w szkole ma przygotować jednostkę do radzenia sobie w pracy oraz w roli rodzinnej i obywatelskiej. Udane życie jest rozumiane jako samorealizacja i autonomia. Pomyślność społeczna została natomiast zdefiniowana jako zrównoważony wzrost, ochrona środowiska i przeciwdziałanie wykluczeniu. Rzadziej wskazuje się, że z pojęciem kompetencji łączy się także indywidualizm i efektywność. Definiowanie oraz pomiar kompetencji i tzw. umiejętności kluczowych pozwalają poprawić efektywność kształcenia, a także lepiej dostosować treści programów szkolnych do oczekiwań rynku pracy. Jednak pełne dostosowania ?podaży? kompetencji do oczekiwań świata pracy nie wydaje się możliwe.

 

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski Nowy Świat 69 00-927 Warszawa studiumewaluacji@uw.edu.pl +48 22 55 20 171