Uniwersytet Warszawski

PODYPLOMOWE STUDIUM EWALUACJI PROJEKTÓW
FINANSOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych
Uniwersytet Warszawski
Nowy Świat 69, 00-927 Warszawa





ŁĄCZYMY PODSTAWY TEORETYCZNE
Z PRAKTYKĄ EWALUACJI

1 września 2012

NAUKA i SZKOLNICTWO WYŻSZE Nr 1/29/2006

17:23

NAUKA i SZKOLNICTWO WYŻSZE
Nr 1/29/2006


Strategiczne problemy nauki polskiej

Od Redakcji, 5

Strategiczne problemy nauki polskiej. Rozmowa z prof. dr hab. Michałem Kleiberem, prezesem Polskiej Akademii Nauk, 7

Problemy funkcjonowania polskich platform technologicznych na przykładzie Polskiej Platformy Technologicznej Transportu Szynowego. Dyskusja przeprowadzona w Centrum Badań Polityki Naukowej i Szkolnictwa Wyższego Uniwersytetu Warszawskiego z udziałem prof. Marka Sitarza, 19

Agnieszka Majcher, Płeć w ?grze o awans?. Kariery akademickie kobiet i mężczyzn w Polsce i w Niemczech, 28

Alicja Sosnowska, Stanisław Łobejko, Współpraca placówek naukowych i firm innowacyjnych ? doświadczenia oraz oczekiwania polskich małych i średnich przedsiębiorstw. 47

Tomasz Maliszewski, Zmiany instytucjonalne w szkolnictwie wyższym w kontekście wyzwań współczesności, 57

Jacek Kochanowski, Wiedza jako władza i wiedza jako opór. Wokół koncepcji Marka Olsena, Johna Codda i Anne-Marie O?Neill, 74

Benedetto Lepori, Metodologie analizy nakładów i wydatków na badania naukowe ? od wskaźników wkładu do wskaźników względnej pozycji, 91

Jan Kozłowski, Jednostki badawczo-rozwojowe w Polsce ? między zależnością od ścieżek rozwojowych a tworzeniem nowych, 113

Elżbieta Drogosz-Zabłocka, Przegląd artykułów zamieszczonych w zagranicznych czasopismach naukowych, 141

Kronika, 147

 

Agnieszka Majcher

Płeć w ?grze o awans?. Kariery akademickie kobiet i mężczyzn w Polsce i w Niemczech

Artykuł stanowi porównawcze studium socjologiczne o charakterze teoretyczno-empirycznym nad procesem umasowienia szkolnictwa wyższego i reprodukcją nierówności płci w strukturach akademickich w Polsce i w Niemczech. Część empiryczna została poświęcona analizie zmian instytucjonalnych w szkolnictwie wyższym i ich konsekwencji dla akademickiego rynku pracy oraz analizie trendów uczestnictwa kobiet i mężczyzn w kształceniu na poziomie wyższym, ich miejsca na akademickim rynku pracy oraz przebiegu karier akademickich osób z tytułem profesora lub równoważnym statusem zawodowym. Głównym celem artykułu jest odpowiedź na następujące pytania: Jak zmiana sposobu funkcjonowania szkolnictwa wyższego oraz jego umasowienia wpłynęły na wyrównywanie dostępu kobiet i mężczyzn do szkół wyższych? Jak wpłynęło to na funkcjonowanie akademickiego rynku pracy i karier akademickich? Jak w obliczu tych zmian zmieniały się zasady doboru pracowników, a także jak owe ? formalne i nieformalne ? zasady i procesy doboru, selekcji i rekrutacji warunkują przebieg karier akademickich kobiet i mężczyzn? Dlaczego odsetek kobiet zmniejsza się z każdym kolejnym szczeblem w hierarchii akademickiej i kim są osoby tworzące elity akademickie w obu krajach? Ważnym wątkiem rozważań jest problem interpretacji zaobserwowanych nierówności płci oraz przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na płeć w kontekście dyskusji i reform podejmowanych przez Unię Europejską oraz kraje Europy Zachodniej, zwłaszcza Niemcy.

Alicja Sosnowska, Stanisław Łobejko

Współpraca placówek naukowych i firm innowacyjnych ? doświadczenia oraz oczekiwania polskich małych i średnich przedsiębiorstw

Współpraca placówek naukowych i firm innowacyjnych była elementem szeroko zakrojonych badań prowadzonych w latach 2004-2006 przez Katedrę Zarządzania Innowacjami oraz współpracujących z nią pracowników innych katedr Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Szkoły Głównej Handlowej. Grupą celową badania były małe i średnie firmy innowacyjne odnoszące sukcesy na rynku krajowym i rynkach zagranicznych. Badanie przeprowadzano w formie pogłębionych wywiadów indywidualnych, według opracowanego scenariusza wywiadów, oraz w formie wywiadów ankietowych. Uzyskane wyniki pokazały, że formy innowacyjne znacznie częściej i w większym stopniu niż pozostałe przedsiębiorstwa współpracują z placówkami naukowymi. Jednak i w przypadku firm innowacyjnych współpraca ta tylko w niewielkim stopniu dotyczy nowych produktów i usług. Najczęściej jest to współpraca w zakresie szkoleń, prowadzenia badań i pomiarów, sporządzania opinii itp. Wśród badanych firm innowacyjnych znaleziono przykłady rozwiniętej współpracy z placówkami naukowymi ? trzy najciekawsze z nich zostały przytoczone. Prace kończy podsumowanie zawierające wnioski wysunięte przez autorów w odniesieniu do współpracy placówek naukowych i firm innowacyjnych.

Tomasz Maliszewski

Zmiany instytucjonalne w szkolnictwie wyższym w kontekście wyzwań współczesności

Autor zastanawia się nad zagadnieniem redefinicji instytucjonalnej szkół wyższych funkcjonujących na międzynarodowym rynku edukacyjnym. Wyraża opinię, że transformacja instytucjonalna jest najważniejszym elementem budowania przewagi konkurencyjnej uczelni w coraz szybciej zmieniającym się otoczeniu. Problem transformacji instytucjonalnej rozpatrywany jest tu w dwóch kontekstach: z jednej strony ? jako ?dziejowa konieczność?, z którą kadry zarządzające uniwersytetów muszą się zmierzyć (pojawia się tu kontekst umiędzynarodowienia czy proces boloński jako konieczne, ?ustawowe? aspekty transformacji). Z drugiej strony ? jako proces zarządzania kreatywnego (świadomego, opierającego się na wiedzy i rozumieniu mechanizmów działania sił rynkowych kierowania rozwojem uniwersytetu), tak aby nie stał się on marmurowym skansenem. W tym kontekście transformacja instytucjonalna jest rodzajem mniej lub bardziej skutecznej strategii rynkowej, opartej w większym stopniu na metodzie prób i błędów niż na metodzie ?złotego środka?. Autor odwołuje się do dwóch modeli uniwersytetu: modelu humboldtowskiego oraz amerykańskiej idei :uniwersytetu przedsiębiorczego?. Wyraża opinię, iż obecnie szkolnictwo wyższe znajduje się na etapie współistnienia obu tych modeli, w obliczu ścierania się racji i poglądów nobilitujących humboldtowską ideę uniwersytetu, przy jednoczesnej dyskredytacji wizji ?uniwersytetu przedsiębiorczego? i vice versa. Autor nie zamierza stawiać ?kropki na i?, tym bardziej że formułowanie autorytarnych tez z wyprzedzeniem większym niż dwuletnie może być postrzegane jako szarlataneria. Ponadto na horyzoncie pojawiła się już wizja uniwersytetu przyszłości, nazwanego ad hoc ?uniwersytetem opartym na wiedzy?. Zamiarem autora było wskazanie na pewne mniej lub bardziej zaawansowane tendencje zachodzące w obszarze komercjalizującego się szkolnictwa wyższego: globalizację i regionalizację uniwersytetów, przy jednoczesnym odchodzeniu od modelu uniwersytetów narodowych, odśrodkowe przeobrażenia struktur szkół wyższych, relację uniwersytety-przedsiębiorstwa, presję konkurencji ze strony innych graczy rynkowych działających w sektorze edukacji.

 

Jacek Kochanowski

Wiedza jako władza i wiedza jako opór. Wokół koncepcji Marka Olssena, Johana Codda i Anne-Marie O?Neil

Podejmując idee przedstawione przez Marka Olssena, Johana Codda i Anne-Marie O?Neil w książce Education Policy: Globalization, Citizenship and Democracy (2004), autor wskazuje na pominięcie we współczesnych studiach nad edukacją zasadniczej roli wiedzy, jaką odgrywa ona w procesach władzy i w procesach oporu. Odwołując się do teorii kultury Michela Foucaulta, a także do teorii radykalnej demokracji Chantal Mouffe, wskazuje, iż także we współczesnym społeczeństwie wiedza jest podstawowym elementem procedur władzy i powiązanych z nimi różnorodnych technik dyscyplinarnych. Wskazując na podstawowe obszary oddziaływania wiedzy wbudowanej w relacje władzy, omawia pojawiające się w owych obszarach możliwości generowania strategii oporu ? strategii także opartych na wiedzy.

Benedetto Lepori

Metodologie analizy nakładów i wydatków na badania naukowe ? od wskaźników wkładu do wskaźników względnej pozycji

Artykuł zawiera analizę wskaźników dotyczących procesu finansowania badań naukowych i wydatków na te badania oraz propozycję usprawnienia tych wskaźników. Autor rozpoczyna od pogłębionego omówienia konstrukcji danych statystycznych dotyczących prac B+R opartych na Podręczniku Frascati oraz ich ograniczeń związanych z kategoriami analitycznymi, dostępnością danych oraz ich jakością. Następnie dowodzi, iż po to, aby odpowiedzieć na konkretne pytania z zakresu polityki naukowej, dotyczące przydziału funduszy, konieczne jest opracowanie nowej generacji wskaźników, tzw. wskaźników względnej pozycji (positioning indicators), skupiających się na analizie przepływów finansowych między podmiotami finansującymi badania, pośrednikami i ich wykonawcami. Przedstawia też niektóre nowsze wyniki badań porównawczych prowadzonych w Europie w tej dziedzinie. Na końcu formułuje ogólne wnioski metodologiczne dotyczące charakteru owych wskaźników i procedury ich tworzenia, wskazując na ich najważniejsze aspekty, takie jak powtarzalność, możliwość weryfikowania ich jakości, prostotę, warunkowy charakter i przejrzystość.

Jan Kozłowski

Jednostki badawczo-rozwojowe w Polsce ? między zależnością od ścieżek rozwojowych a tworzeniem nowych

W obliczu planowanych reform pionu jednostek badawczo-rozwojowych w Polsce, autor podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, jak zmieniały się ich funkcje, status, organizacja i formy działalności w następstwie zmian polityki rządowej i otoczenia zewnętrznego oraz zmian ich własnych strategii. Analiza przeprowadzona jest na tle porównawczym pozauczelnianych jednostek badawczych sektora publicznego w krajach tzw. starej Europy, z wykorzystaniem (uzupełniających się) koncepcji ?zależności od szlaku? oraz ?tworzenia szlaku?, stosowanych w analizie zmian instytucjonalnych.

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski Nowy Świat 69 00-927 Warszawa studiumewaluacji@uw.edu.pl +48 22 55 20 171