Uniwersytet Warszawski

PODYPLOMOWE STUDIUM EWALUACJI PROJEKTÓW
FINANSOWANYCH PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych
Uniwersytet Warszawski
Nowy Świat 69, 00-927 Warszawa





ŁĄCZYMY PODSTAWY TEORETYCZNE
Z PRAKTYKĄ EWALUACJI

1 września 2012

NAUKA i SZKOLNICTWO WYŻSZE Nr 2/30/2007

17:24
SZKOŁY WYŻSZE I WIEDZA A OBLICZA DEMOKRACJI

Ireneusz Białecki, Małgorzata Dąbrowa-Szefler, Maria Wójcicka,
Piętnastolecie naszego pisma, 7

Studia techniczne ? proces rekrutacji i oczekiwania kandydatów. Rozmowa z dr inż. Bohdanem Utryską, pełnomocnikiem rektora ds. rekrutacji i sekretarzem Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Politechniki Warszawskiej, 11

Jerzy Jastrzębski, Społeczeństwo wiedzy i demokracja, 23

Janusz Goćkowski, Demagog i sofista nauczycielami wiedzy w demokracji masowej, 30

Antoni Kukliński, Systemy demokratyczne wobec wyzwań gospodarki opartej na wiedzy, 44

Jacek Sobczak, Wolność badań naukowych ? standardy europejskie i rzeczywistość polska, 53

Marcin Skinder, Realizacja postulatów Procesu Bolońskiego w publicznych i niepublicznych szkołach wyższych województwa kujawsko-pomorskiego, 75

Agnieszka Parkitna, Wiedza jako świadomy wybór przyszłości. Na przykładzie Finlandii, 85

Artur Bajerski, Prywatne szkolnictwo w Republice Czeskiej, 94

Małgorzata Dąbrowa-Szefler, Informacja na temat raportu OECD Review of Tertiary Education. Poland, 104

Summaries, 113

Jerzy Jastrzębski

Społeczeństwo wiedzy i demokracja

W potocznym rozumieniu wiedza i demokracja to zjawiska i praktyki społeczne, które powinny się wzajemnie wspierać i warunkować. Społeczeństwa wiedzy nie da się jednak w pełni pogodzić z ustrojem demokratycznym. Wytwarza ono różne ideologie oraz inspiruje działania, które pozostają ze sobą w sprzeczności i nie zawsze dobrze służą demokracji. Nie ma w tym nic osobliwego, bo wiedza opiera się demokratyzacji, co najlepiej widać w szkolnictwie wyższym. Można jednak i trzeba likwidować bariery dostępu do wiedzy ? i temu właśnie ma dziś służyć demokracja.

Janusz Goćkowski

Demagog i sofista nauczycielami wiedzy w demokracji masowej

Autor charakteryzuje demokrację masową jako świat, w którym mamy do czynienia z wielka nauką, wielką patologią nauki i wielkim pomieszaniem języków; omawia kwestie statusu i funkcji demagogii i demagogów oraz sofistyki i sofistów w świecie człowieka masowego, a także sprawę ułatwienia działania demagogów i sofistów dzięki przekazowi medialnemu. Przedstawia również konkluzje dotyczące życia intelektualnego w demokracji masowej, wspomina także o tym, co należy czynić w celu obrony autentycznej kultury wiedzy przed ekspansją demagogii/demagogów i sofistyki/ sofistów.

Antoni Kukliński
Systemy demokratyczne wobec wyzwań gospodarki opartej na wiedzy

Autor zajmuje się następującymi kwestiami: gospodarka oparta na wiedzy jako nowe zjawisko przełomu XX i XXI wieku; gospodarka oparta na wiedzy w systemie demokracji amerykańskiej (przykład Kalifornii), demokracji skandynawskiej (przykład Finlandii), demokracji latynoamerykańskiej oraz autokracji azjatyckiej (przykład Singapuru); demokracja racjonalności strategicznej i demokracja irracjonalnego populizmu wobec wyzwań gospodarki opartej na wiedzy; talent jako kluczowe dobro strategiczne XXI wieku.

Jacek Sobczak

Wolność badan naukowych ? standardy europejskie i rzeczywistość polska

Autor rozpatruje kwestie wolności badań naukowych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r., a także wraca do poprzednich polskich ustaw zasadniczych: Konstytucji marcowej (1921), kwietniowej (1935) i Konstytucji PRL (1952). Zwraca uwagę, że wolność badań naukowych, a także twórczość artystyczna, wolność nauczania i wolność korzystania z dóbr kultury zajmują w Konstytucji RP pośledniejsze miejsce niż wolność pracy i innych środków masowego przekazu. Podkreśla jednak, że przesunięcie na drugi plan wolności badań naukowych nie jest specyfiką wyłącznie polską. Zajmuje się również kwestiami definicyjnymi, rozpatrując m.in. znaczenie pojęć ?twórczość naukowa?, ?twórczość artystyczna?, ?twórcza?, ?utwór?, ?nauka?, a także granicami wolności prowadzenia badań naukowych.

Marcin Skinder

Realizacja postulatów Procesu Bolońskiego w publicznych i niepublicznych szkołach wyższych województwa kujawsko-pomorskiego

Deklaracja Bolońska jest obecnie najważniejszym dokumentem dla środowiska akademickiego w skali globalnej. Akt ten, podpisany przez 29 europejskich ministrów szkolnictwa wyższego w 1999 r, formułuje cele prowadzące do zbliżenia europejskich systemów kształcenia. Realizacja dezyderatów zawartych w Deklaracji, a także ich dostosowanie do zmian zachodzących w szkolnictwie, nazywane są Procesem Bolońskim.
Głównym celem zapisów zawartych w bolońskim dokumencie jest stworzenie do 2010 r. Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. Realizacja tego szczytnego celu polega na wdrażaniu przejrzystych i porównywalnych systemów stopni naukowych, przyjęciu systemu kształcenia opartego na trzech poziomach kształcenia i powszechnym stosowaniu systemu punktów kredytowych. Harmonizacja środowisk akademickich Europy nie nastąpiłaby także bez promowania mobilności studentów i nauczycieli akademickich oraz współpracy europejskiej w zakresie podnoszenia jakości kształcenia.
Od podpisania Deklaracji Bolońskiej minęło już osiem lat. Środowisko akademickie stara się wdrażać te założenia, dlatego tez warto przeprowadzić rozeznanie, w jakim stopniu i zakresie są one urzeczywistniane w uczelniach. Umożliwi to ocenę mobilizacji całego ruchu bolońskiego in extenso. Wskaże też, w których dziedzinach postęp jest największy, a w których należy zwiększyć wysiłki. Uzgodnienia wypracowane przez ministrów szkolnictwa wyższego w Bolonii w 1999 r. oraz podczas późniejszych (cyklicznych) spotkań ? w Berlinie (2001), Pradze (2003), Bergen (2005) i Londynie (2007) ? powinny, a nawet muszą znaleźć odzwierciedlenie w praktyce. Z tego względu autor podjął próbę określenia stanu faktycznego implementacji założeń Procesu Bolońskiego. Wywiera ona bowiem znaczny wpływ na rozwój polskiego szkolnictwa wyższego. Jednak nie wszystkie krajowe uczelnie biorą w niej udział wystarczająco efektywnie. Autor opiera swe rozważania na wynikach badań przeprowadzonych w publicznych i niepublicznych szkołach wyższych województwa kujawsko-pomorskiego. Rekapitulacja tych badań może jednak przedstawiać realny obraz realizacji założeń ruchu bolońskiego w polskim szkolnictwie wyższym.

Agnieszka Parkitna

Wiedza jako świadomy wybór przyszłości ? na przykładzie Finlandii

Niespełna dwadzieścia lat temu fińska gospodarka popadła w głęboką recesję, objawiającą się m.in. znacznym wzrostem bezrobocia i długu publicznego. Już dekadę później Finlandia zajęła pierwsze miejsce w rankingu najbardziej rozwiniętych technologicznie krajów świata oraz drugie miejsce pod względem międzynarodowej konkurencyjności. Osiągnięcie tego ogromnego sukcesu było możliwe przede wszystkim dzięki świadomemu opracowanie i wdrożeniu oryginalnej koncepcji gospodarki opartej na wiedzy, któremu towarzyszyło zaangażowanie i poparcie całego społeczeństwa. Fiński model społeczeństwa informacyjnego harmonijnie uzupełnia istniejący w tym kraju system państwa opiekuńczego, uwzględniając wartości humanistyczne i zasady zrównoważonego rozwoju. Wzrost gospodarczy, osiągany dzięki innowacyjnym technologiom nie stanowi celu samego w sobie, lecz jest jedynie środkiem służącym do osiągnięcia dobrobytu, bezpieczeństwa i spójności społecznej. Obecnie, w związku z procesami globalizacji, przed fińskim modelem stoi wiele wyzwań, warto jednak się zapoznać z wyróżniającymi go cechami, gdyż jak dotąd przyniósł on wiele korzyści społecznych i gospodarczych ? odnoszące sukcesy społeczeństwo informacyjne umożliwia finansowanie państwa opiekuńczego, a państwo opiekuńcze ?generuje? świetnie wykształconych obywateli, zdolnych do kontynuowania sukcesów w dziedzinie gospodarki opartej na wiedzy.

Artur Bajerski

Prywatne szkolnictwo w Republice Czeskiej

Celem artykułu jest przedstawienie rozwoju oraz funkcjonowania prywatnego szkolnictwa wyższego w Republice Czeskiej. Możliwość powoływania uczelni prywatnych została tam wprowadzona ustawą dopiero w 1998 r., co spowodowało późniejszy niż w innych krajach Europy Środowej i Wschodniej rozwój prywatnego sektora szkolnictwa wyższego. Późne uregulowanie prawne kwestii prywatnego szkolnictwa wyższego oraz sprawnie działająca procedura akredytacyjna sprawiły, że czeskie prywatne szkolnictwo wyższe jest słabo rozwinięte. W uczelniach prywatnych kształci się jedynie 7 % studentów, 90 % z nich stanowią studenci studiów pierwszego stopnia. Autor skupia uwagę na roli, jaką pełnią w Czechach uczelnie prywatne z punktu widzenia dywersyfikacji szkolnictwa wyższego oraz jego dostępności przestrzennej.

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski Nowy Świat 69 00-927 Warszawa studiumewaluacji@uw.edu.pl +48 22 55 20 171